Kanał Elbląski

Kanał Elbląski — wodna droga przez czas, technikę i naturę

Na mapie Polski trudno znaleźć drugą tak niezwykłą trasę wodną. Kanał Elbląski, znany również jako Kanał Ostródzko-Elbląski, to nie tylko dzieło inżynieryjne – to historia zaklęta w wodzie, torach i krajobrazie Warmii i Mazur.

Zbudowany w XIX wieku (1844–1881), miał służyć celom czysto praktycznym: skrócić drogę wodną z Pojezierza Iławskiego do portów nad Bałtykiem, głównie w Gdańsku. Jednak to, co powstało, przerosło oczekiwania epoki. Dziś Kanał Elbląski jest uważany za zabytek hydrotechniki na skalę światową – głównie za sprawą unikatowego systemu pochylni, dzięki którym statki... jeżdżą po trawie.

Pochylnie – statki na torach

Różnica poziomów między jeziorem Druzno a Buczyńcem wynosi niemal 100 metrów. Zamiast budować kilkadziesiąt śluz, zastosowano pomysł genialny w swej prostocie - pochylnie wodne. Na specjalnych wózkach, ciągniętych po torach za pomocą lin i siły wody, statki przemieszczają się w górę i w dół. System działa do dziś – ponad 170 lat po zaprojektowaniu!

Wśród najważniejszych pochylni znajdują się: Buczyniec, Kąty, Oleśnica, Jelenie i Całuny (ta ostatnia zasilana turbiną typu Francisa). To właśnie tu technika XIX wieku łączy się z naturą w sposób niemal baśniowy.

Zabytki techniki i wodne osobliwości

Na trasie Kanału znajdziemy nie tylko pochylnie. To również śluzy (m.in. Miłomłyn, Zielona, Mała Ruś), zabytkowe jazy, drewniane mosty z początku XX wieku, a nawet tunel pod groblą łączącą jeziora Szeląg. W okolicach jeziora Karnickiego znajduje się akwedukt, którym kanał biegnie dwa metry nad poziomem jeziora – wodna droga zawieszona w powietrzu.

Przyroda w sercu kanału

Kanał Elbląski to nie tylko cud techniki – to również szlak pełen przyrodniczych skarbów. Przebiega przez Pojezierze Iławskie i Żuławy Wiślane, przecina lasy, mokradła, jeziora i rezerwaty. Szczególne miejsce zajmuje rezerwat ornitologiczny na jeziorze Druzno, gdzie można spotkać ponad 7 400 ptaków wodnych, w tym czaple, perkozy i łabędzie.

Wędkarze znajdą tu swoje miejsca nad jeziorami Ruda Woda czy Jeziorakiem, otoczonymi przez Puszczę Ostródzką. Latem to raj dla żeglarzy, kajakarzy, rowerzystów i wszystkich, którzy chcą odpocząć blisko wody i lasu.

Trasa pełna wrażeń

Całkowita długość szlaku wodnego Kanału Elbląskiego to około 128 km – połączonego z siecią jezior i przekopów. Główne odcinki to:

• Elbląg – Ostróda (80,4 km)

• Ostróda – Stare Jabłonki (16,9 km)

• Miłomłyn – Iława (32,2 km)
  Z dodatkowym odgałęzieniem prowadzącym do Zalewa.

Na trasie czekają jeziora o urokliwych nazwach: Druzno, Jeziorak, Piniewo, Sambród, Szeląg, Pauzeńskie, Ruda Woda… Każde z nich kryje inny krajobraz, inną historię i inne emocje.